top of page

Tourskiën en freeriden: welke helm heb ik nodig?

Skihelm, tourskihelm, klimhelm en combinaties.


Dit artikel is als eerste verschenen in:



Met dank aan copywriter Bart Smets!


Tijdens mijn gidsenopleiding viel het op dat meerdere instructeurs geen helm droegen tijdens de wintersport. Een helm zou niet “cool” genoeg zijn of “wie een helm nodig heeft moet zeker een slechte skiër zijn”.

Als de jongste van mijn lichting en nog een “laaglander” ook, vergde het net te veel moed om me nog met helm te laten zien.

In mijn eerste winterseizoen als berggids begeleidde ik een groep Duitse jongeren in vergletsjerd terrein nabij de Franz-Senn-Hütte. Als jonge “coole” gids had ik geen helm mee, zoals ik had gezien bij mijn lesgevers. De eerste dag hadden de meesten een helm in de rugzak, en deze werd gedragen in de afdaling. Dag twee waren de meeste rugzakken niet meer met een helm uitgerust. Zodoende waren de hoofden tijdens de afdaling onbeschermd… door mijn slechte voorbeeld.

De volgende week was ik met een groepje Belgen op stap. Hier keerde het tij.


Bij een gevaarlijke passage in de beklimming vroeg ik hen de helm op te zetten. Ikzelf had er geen bij en dat voelde dom aan. De klanten maakten me duidelijk dat ze niet verstonden waarom ik geen helm droeg tijdens de afdaling. Ik kon niets anders dan hen gelijk geven.

Amper een week later begeleidde ik een groep Nederlanders op een toerskiweek, met op de eerste dag freeriden in Ischgl.

Eén van de klanten vroeg of hij een helm moest dragen. Ik heb het niet verplicht, maar door te zeggen dat ik er zelf één zou dragen, was zijn keuze snel gemaakt. Later die dag raakte hij met zijn hoofd een stevige tak en kon hij, dankzij zijn helm, verder genieten van een weekje poedersneeuw (in de plaats van naar het ziekenhuis te moeten).


Voordelen skihelm:

‐Veiliger! Het dragen van een skihelm vermindert het hoofdletselrisico met minstens 35%. Dat is dus 35% meer kans op skiplezier tot het einde van je verlof, mocht het toch tot een val of botsing komen waarbij je hoofd iets raakt!

‐Warmer!

Na een vermoeiende klim krijg je het snel koud. Daar 10% van onze lichaamswarmte via ons hoofd verdwijnt, vind ik persoonlijk de combinatie muts+helm heel fijn.

Met een helm op voelt men zich zelfzekerder en beter beschermd bij het skiën. Daardoor geniet men meer.

Freerider in poedersneeuw aan het skiën op de gletsjer in diepe sneew.
Dominik Gleirscher, de beste skiër in ons gidsenteam op de Stubaier Gletsjer

De tegenargumenten ontkracht:


-“Ik ben een goeie skiër, dus ik heb geen helm nodig”

Op de skipistes maken eigen fouten en vallen maar liefst 80-90% van de ski-accidenten uit!

10 à 15% van de ongevallen in de statistieken zijn botsingen.

Een anekdote van Dominik (een goede vriend, een uitstekende gids die de Oostenrijkse opleiding van de ski-instructeurs leidt en zowat de beste skiër in het Stubaidal!):

Tijdens de afdaling van de Zuckerhütl 3507 m bleef hij met één van zijn ski’s achter een steen hangen. Zonder verweer viel hij met zijn hoofd het dal in, gelukkig zonder letsels. Hij viel amper tien centimeter naast een grote steen in zachte diepsneeuw. Sindsdien draagt ook hij steeds een helm bij het toerskiën en freeriden.


“Helmen zijn niet cool.” Dat is natuurlijk een non-discussie… Er zijn veel mooie en comfortabele helmen. Delen maar die foto’s met helm op!


-“Met een helm op, zie ik minder.” Het is niet de helm die je zicht eventueel beperkt, maar mogelijks wel de skibril. Maar is er een alternatief voor de skibril? Het dragen van een zonnebril heeft echter ook risico’s bij een val.


-“De helm neemt teveel plaats in mijn rugzak.” Buiten aan elke rugzak neemt geen enkele helm plaats weg.

Elke betere rugzakfabrikant levert modellen met een helm-netje, om het bevestigen te vergemakkelijken. Deze zijn ook voor weinig geld online te koop.

De klassieke skihelm kennen we allemaal: deze zijn gemaakt om vallen en botsingen op te vangen. Dit wil zeggen dat ze verzachtend werken op de impact van sneeuw, ijs, of een ander hard object.

De meeste skihelmen zijn redelijk zwaar, omdat het gewicht bij alpiene skiën geen grote rol speelt. Opgelet: de skihelm is ontworpen om te beschermen tegen ernstige hoofdtrauma’s, maar letsels blijven altijd mogelijk. De bescherming tegen een whiplash is hier beperkt, maar een hersenschudding kan nog voorkomen.

freeride, toursk, poedersneeuw in Kärnten. Met tourskis, winter de bergen in berggids
Klimhelmen worden wel vaker bij skimo avonturen gebruikt, maar zijn er niet voor gemaakt.

Af en toe gebruiken tourskiërs klimhelmen. Ze zijn een pak lichter en nemen ook minder plaats in. Bij gecombineerde beklimmingen, waar je een aanloop hebt op ski’s en daarna bijvoorbeeld een graatbeklimming, geniet je van dit gewichtsvoordeel. Een klimhelm is echter ontworpen om steenslag te absorberen. Nu worden er meer en meer klimhelmen als tourskishelm verkocht. Dit komt door de reglementering bij de tourskiwedstrijden: bij deze “skimo”-wedstrijden moeten de atleten minstens een klimhelm opzetten.

Om hieraan tegemoet te komen, heeft Petzl met een CE Testbureau de PCSR-001 testprocedure ontwikkeld. Hier worden helmen getest op hun vermogen om schokken op te vangen langs de zijkanten (en dus niet enkel van bovenaf zoals voor steenslag). Naast de standaard “top-and-side protection” test, controleert Petzl voor helmen zoals de Meteor of Sirocco, nog andere dingen. Wat precies getest wordt, wordt niet meegedeeld. Zeker is dat de huidige klimhelm niet voldoet aan de strenge ski-norm EN 1077!

Er is een oplossing: enkele buitensportmerken hebben intussen een helm op de markt gebracht die op drie normen getest zijn, namelijk voor skiën, fietsen en klimmen.

tourskiër in de berner alpen aan het klimmen met vellen. veel verse sneeuw, winter.
Op koude dagen beschermt je helm tegen de kou

Uvex P1000

  • Salamon MTN Lab

  • Movement 3 Tech

Als ik dan in het late voorjaar per fiets door het Wildlahnertal tot aan de sneeuwgrens rijd, met mijn ski’s op de rugzak, vervolgens met de vellen onder de skilatten een 1000 meter stijg, gevolgd door de beklimming van de 3476m hoge Olperer via de Noordgraat (de grootste top van de Zillertaler Alpen), heb ik slechts één helm nodig.


Het dragen van een helm maakt een wezenlijk verschil. Je tochtvoorbereiding en gekozen strategieën om letsels te vermijden zijn echter van nog groter belang! Tijdens je planning en het uitvoeren van de skisport kan je op de volgende dingen letten:


Voorbereiding:

Vanzelfsprekend zou moeten zijn dat je fysiek goed in conditie bent. Ook in het vlakke Vlaanderen is dit mogelijk.

Stap 1 is het verhelpen van bestaande letsels.

Pijn aan de knieën, heup of in andere gewrichten wordt door de belasting op de ski’s meestal niet beter. De maanden voor een tourskivakantie kan je best samen met een kinesitherapeut aan je zwakke puntjes werken: geef ook even de informatie door dat je wil gaan (tour)skiën en je aan deze doelstelling wil werken...

Stap 2 is het daadwerkelijke fysieke trainen en oefenen.

Specifieke vaardigheden zoals het instappen in je pin-binding en zelfs het ‘Spitzenkehren’ kan je thuis op je tapijt oefenen… of eens op een kunstsneeuwpiste. Fysieke fitheid verkrijg je door voldoende bewegen en sporten. Maar ook specifieke spierversterkende oefeningen zijn wenselijk.

Werk eveneens aan je skivaardigheden.

Ik raad echt aan om vooraf een dagje in te skiën in een skigebied, vooraleer je de “backcountry” in gaat. Ook enkele uurtjes trainen met een goede skileraar helpt daarbij (of enorm). Zelfs als ski- en berggids ga ikzelf nog jaarlijks enkele keren onder begeleiding werken aan mijn skitechniek.

Ga je met een berggids op stap, vraag ook feedback over je skitechniek of misschien kan die jou een goede skileraar aanraden voor één dag vooraf?

“Met een helm op voel ik me zelfzeker en beter beschermd bij het skiën, waardoor ik er meer kan van genieten...”
met berggids in de winter 4000 'er beklimmen met tourskis
Steile skiafdaling van de Zuidflank van de Jungfrau 4158m

Op locatie

Heb je eigen ski’s? Laat bij een jaarlijks skionderhoud dan zeker ook je binding opnieuw instellen. Kleine veranderingen in je lichaamsgewicht kunnen al een groot verschil maken in welke Z-waarde er in je ski’s moet ingesteld worden.

Of je nu huurt of bezit, wees steeds eerlijk over je skivaardigheden! Een fout ingestelde binding kan betekenen dat je ski’s niet snel genoeg lossen… met groot risico op kruisbandletsel of breuken.

Massa maal versnelling is kracht: hoe sneller je dus skiet, hoe meer krachten zich bij een val ontwikkelen. Pas je snelheid dus aan je skivaardigheid aan.

Let ook op andere variabelen: steilte, sneeuwcondities, andere skiërs, … Vergeet ook niet dat je na een lange klim of skidag niet meer zo fit bent als ’s ochtends om tien uur!

Last but not least: alcohol is taboe als je nog terug de latten op gaat!

Elke hut heeft intussen 0% alcohol bier. De zogenaamde Gipfelschnaps, de jenever op de top, is iets voor oude Oostenrijkers met houten ski’s, wollen hoed, kauwtabak en een snor.

Op ski’s is iedereen zijn eigen BOB!


Bronnen

Faulhaber, Martin & Pocecco, Elena & Posch, Markus & Ruedl, Gerhard. (2020). Accidents during Mountain Hiking and Alpine Skiing – Epidemiological Data from the Austrian Alps Unfällebeim Bergwandern und Alpinskifahren – epidemiologische Daten aus den österreichischen Alpen. Deutsche Zeitschrift für Sportmedizin. 71. 293-299. 10.5960/dzsm.2020.465.

Comments


Rotsklimmen

Mijn eerste multi-pitch! Arco, Gardameer

Leer zelfstandig multi-pitchen met dolce vita flair.

Rotsklimmen

Alpiene rotsklimstage Dolomieten

Leer het klimmen op alpiene multi pitch routes in de dolomieten!

Wandelen

Trekking rond de tribulaun

Trek in een prachtige 6-daagse rond het indrukwekkende Tribulaun-massief

Via ferrata

Klettersteig Stubai

Via ferrata's onder begeleiding van een berggids

Abbonneer expertise newsletter / blog

Sign me up! Ik wil graag een mailtje krijgen als er een nieuw artikel gepubliceerd wordt.

Thanks for submitting!

1-4 keer per maand interessante informatie in je mailbox!

F8585D60-B801-442E-9B5A-9F8CCFAD79A2_1_105_c.jpeg

Groepsreizen

Gletsjertoppen en stages

Naar de top van Oostenrijk - Großglockner 3798m en Großvenediger

Beklim de hoogste toppen van Oostenrijk in één groot avontuur!

Gletsjertoppen en stages

Mijn eerste 4000-ers

Beklim je eerste toppen boven de 4000m in het indrukwekkende Wallis

Gletsjertoppen en stages

Gletsjerstage "Rock & ice Stubai"

Gletsjerstage voor beginners - Learning and doing in het hooggebergte hoge toppen met gletsjers en rotsgraten beklimmen

bottom of page